Polski

 0    140 flashcards    franekurbanek
download mp3 print play test yourself
 
Question język polski Answer język polski
Decydent
start learning
oznacza osobę, która podejmuje decyzje w określonym zakresie, zazwyczaj w organizacji, firmie lub instytucji. Innymi słowy, decydent to ktoś, kto ma władzę lub kompetencje do wyboru określonego działania, strategii czy rozwiązania.
Hedonistyczny
start learning
odnoszący się do poszukiwania przyjemności i unikania bólu jako głównego celu działania.
ktoś prowadzi hedonistyczny tryb życia, spędzając większość czasu na podróżach, jedzeniu w najlepszych restauracjach i rozrywkach, które sprawiają mu przyjemność.
Obcesowo
start learning
mowienie/ zachowanie w besposredni sposob, czasem niegrzecznie
Aberracja
start learning
zjawisko/ wydarzenie które jest odchyleniem od norm.
Lakonicznie
start learning
mówienie lub pisanie w sposób krótki i zwięzły ale jednocześnie przekazujązy pełną treść informacji
lapidarny
start learning
to samo co lakoniczny z tą różnicą że odnosi się tylko do tekstów/ wytoru np inskrypcja ja kamieniu a lakoniczny też do wypowidzi
Malkontent
start learning
osoba która cały czas narzeka, nie ważne co sie dzieję to ma negatywne podejście.
koniunkcja
start learning
W astronomii Definicja: Zjawisko, w którym dwa lub więcej ciał niebieskich (np. planety, księżyc) oraz obserwator na Ziemi ustawiają się w jednej linii.
połączenie a nawet bardziej złączenie - koniunkcja idealna, koniunkcja pecha, zbieżność, synteza
Może oznaczać dosłowne połączenie, związek (np. koniunkcja idei).
megalomania
start learning
termin odnoszący się do osoby która ma duże ego, zachowuje się w sposób egoistyczny, uważa się za lepszą od innych i idzie po trupach do celu
zaburzenie psychiczne charakteryzujące się < nieuzasadnionym, wyolbrzymionym poczuciem własnej wartości, władzy i wyjątkowości
Konkubiny
start learning
nieślubne kobiety które są żonami, kobieta która nie ma ślubu ale mimo wszystko
kobiety żyjące w stałym, nieformalnym związku z mężczyzną, na wzór małżeństwa, ale bez jego prawnego usankcjonowania, traktowane przez prawo jako osoby obce
Zgliszcza
start learning
resztki spalonego budynku, miasta, lasu lub innych przedmiotów
Skryba
start learning
osoba zajmująca się ksiąg i dokumentów, pełniąca rolę pisarza, kopisty i archiwisty, kluczowa dla zachowania i przekazywania wiedzy w starożytności i średniowieczu tekstów
proporzec
start learning
wąska, długa flaga (jak na meczach)
Możnowładca
start learning
wielmoża) to po prostu członek najwyższej, uprzywilejowanej warstwy społecznej w średniowieczu, posiadacz wielkich majątków ziemskich i wpływowy
kodyfikator
start learning
ktoś kto łączy wszelkie dokumenty w spójną całość w celu powstania np aktu prawnego albo kodeksu karnego
Kodyfikator to jak super-organizator, który zbiera to wszystko, sortuje, wyrzuca stare i niepotrzebne, a resztę układa w jedną, logiczną książkę z rozdziałami i paragrafami (np. Kodeks Drogowy).
Wyobraź sobie wielką kupę bałaganu – np. wszystkie przepisy o ruchu drogowym porozrzucane w różnych miejscach.
mozaika
start learning
dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z drobnych, o różnej kolorystyce (dwu- lub wielobarwne), fakturze i kształcie kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki.
Eurazja
start learning
w tekstach określa się tak azję i europę jako w celu odniesienia sie do obu na raz np. w IX wieku na eurazji było dużo wojen
zbiorcze określenie na obszary Europy i Azji
Obcesowo
start learning
Obcesowo oznacza odnoszenie się do kogoś w sposób szorstki i nieuprzejmy, z wyraźnym poczuciem wyższości i lekceważeniem drugiej osoby.
Aberracja
start learning
Aberracja to odchylenie od normy lub prawidłowego stanu, oznaczające błąd, zniekształcenie albo nietypowe, nieprawidłowe zachowanie lub zjawisko.
Lakonicznie
start learning
Lakonicznie oznacza wypowiadanie się bardzo krótko i zwięźle, bez zbędnych słów.
Lapidarny
start learning
Lapidarny oznacza bardzo zwięzły, treściwy sposób wypowiedzi, w którym mała liczba słów niesie dużo znaczenia.
Paradygmat
start learning
Paradygmat to utrwalony sposób myślenia lub model postrzegania rzeczywistości, który wyznacza, jak coś rozumiemy i interpretujemy.
Supremacja
start learning
Supremacja to dążenie do dominacji i wyższości jednej grupy, idei lub państwa nad innymi, często połączone z przekonaniem o własnej przewadze.
Skodyfikować
start learning
Skodyfikować oznacza uporządkować i zapisać przepisy, zasady lub wiedzę w formie kodeksu lub jednolitego, systematycznego zbioru.
Hunwejbijni
start learning
Hunwejbijni to członkowie chińskiej paramilitarnej organizacji Czerwonych Gwardzistów, którzy w czasie rewolucji kulturalnej (lata 1966–1976) stosowali przemoc i represje wobec przeciwników politycznych.
Obwoluta
start learning
Obwoluta to papierowa lub kartonowa osłona okładki książki (lub innego wydawnictwa), często z nadrukiem i opisem, która chroni i ozdabia książkę.
Gedeonitów
start learning
Historyczne/żydowskie: W Biblii Gedeon (Gideon) był sędzią i wojownikiem, więc „gedeonici” mogą oznaczać uczniów, zwolenników lub naśladowców Gedeona — czyli ludzi związanych z jego ideą walki, odwagi i religijnej misji.
Potoczne/wojskowe (rzadkie): W niektórych tekstach „gedeonici” używa się jako określenia żołnierzy, ochotników lub fanatyków, którzy działają agresywnie i bezkompromisowo — nawiązując do wojowniczego charakteru Gedeona.
Szalunek
start learning
Szalunek to tymczasowa konstrukcja z desek lub formy (np. z betonu), która służy do nadania kształtu i utrzymania świeżego betonu do czasu jego stwardnienia.
Pawilon
start learning
Pawilon to lekka, wolnostojąca budowla lub część większego obiektu (np. w parku, na wystawie czy w szpitalu), zwykle o charakterze tymczasowym lub użytkowym.
Pompatyczny
start learning
Pompatyczny oznacza zachowanie, styl lub wypowiedź, która jest przesadnie okazała, teatralna i pełna patosu, często po to, by zrobić wrażenie, ale w rzeczywistości wydaje się sztuczna i nadęta.
Patetyczny
start learning
Patetyczny oznacza wyrażenie emocji lub styl wypowiedzi pełen wzniosłości i podniosłości, często przesadnie dramatyczny i mający wywołać silne uczucia, czasem aż do sztuczności.
Feudalny
start learning
Feudalny oznacza związany z feudalizmem — systemem społecznym i gospodarczym średniowiecza, w którym władza i ziemia należały do feudałów, a chłopi pracowali na ich rzecz w zamian za ochronę i prawo do użytkowania ziemi.
Poklasyczny
start learning
Poklasyczny oznacza należący do epoki po klasycyzmie lub powstały po klasycznym okresie, a więc związany z czasem i stylem, które nastąpiły po klasycyzmie (np. w sztuce, literaturze, architekturze).
Konceptualna
start learning
Konceptualna oznacza coś opartego na idei lub koncepcji, gdzie główny nacisk kładzie się na myśl, sens i zamysł, a nie na formę czy praktyczne zastosowanie.
Monoteizm
start learning
Monoteizm to wiara w istnienie jednego, jedynego Boga, w przeciwieństwie do wierzeń w wielu bogów (politeizm).
Idiosynkratyczny
start learning
Idiosynkratyczny oznacza cechę, zachowanie lub sposób myślenia charakterystyczny tylko dla danej osoby lub grupy, często dziwaczny lub nietypowy w porównaniu z ogólnie przyjętymi normami.
Zdetronizować
start learning
pozbawić kogoś władzy, tytułu lub pierwszego miejsca.
Agitator
start learning
próbować przekonać ludzi do swoich poglądów albo namówić ich, żeby coś zrobili (np. protestowali, głosowali).
Konformizm
start learning
zachowanie polegające na dostosowywaniu się do większości, nawet gdy ma się inne zdanie.
Legalistyczny
start learning
trzymający się prawa bardzo dosłownie, bez uwzględniania kontekstu czy zdrowego rozsądku
Matryca
start learning
wzór lub schemat, na podstawie którego tworzy się zachowania i zasady.
(w kontekście „matrycy rytualnych i moralnych konwencji”
Konwencja
start learning
umowa lub zwyczaj, czyli ustalony sposób zachowania w danej grupie.
Arbitralna
start learning
ustalona lub narzucona bez uzasadnienia, według czyjejś woli, bez reguł i sprawiedliwego powodu.
Rezonuje
start learning
zgadza się, pasuje, odbija się w czymś i ma sens (np. „to rezonuje z moimi uczuciami”).
Presokratyk
start learning
filozof z czasów przed Sokratesem (starożytni myśliciele).
Paralele
start learning
podobieństwa lub zgodności między dwoma rzeczami, które można porównać.
„W tej książce i w filmie są paralele” – czyli w obu są podobne sytuacje, postacie lub pomysły.
Czyli: gdy coś wygląda albo działa bardzo podobnie do czegoś innego.
Powierzchowne
start learning
płytkie, bez wchodzenia w szczegóły.
Unifikacja
start learning
połączenie w jedną całość, ujednolicenie.
Cedowanie
start learning
oddawanie komuś swojej decyzji lub odpowiedzialności (przekazywanie).
Pragmatyczne
start learning
działanie lub myślenie w sposób praktyczny, rzeczowy i nastawiony na konkretne korzyści oraz skuteczność, odrzucając emocje na rzecz realnej oceny sytuacji i sprawdzonych rozwiązań, co przekłada się na realizm i unikanie abstrakcji
Konformizm
start learning
dostosowywanie się do większości, nawet gdy ma się inne zdanie.
Despotyzm
start learning
rządy jednej osoby, która robi, co chce, bez liczenia się z prawem i ludźmi.
Makiawelistyczne
start learning
cel uświęca środki, czyli osiąganie celu za wszelką cenę, bez moralności.
Cnotliwy
start learning
moralny, uczciwy, żyjący zgodnie z zasadami
Praworządność
start learning
rządy prawa, czyli wszyscy muszą przestrzegać prawa, nawet władza
Impas
start learning
sytuacja bez wyjścia, martwy punkt lub zastój, w którym postęp jest niemożliwy, często z powodu braku porozumienia lub nieustępliwości stron
Aneksja
start learning
przyłączenie czyjegoś terytorium siłą (np. państwa do państwa).
Komandieria
start learning
historyczna jednostka administracyjna w Chinach. Na czele komanderii stało dwóch urzędników, wojskowy i cywilny, których praca była koordynowana przez podlegającego bezpośrednio dworowi cenzora
W czasach dynastii Zhou komanderie były jednostkami poniżej powiatów.
Deserter
start learning
dezerter, czyli osoba, która ucieka z wojska i porzuca służbę.
Poletka
start learning
to specjalnie przygotowane, zazwyczaj ogrodzone powierzchnie w lesie lub jego pobliżu, obsiewane roślinami pastewnymi (jak topinambur, łubin, kukurydza) w celu zapewnienia dzikiej zwierzynie źródła pokarmu i utrzymania jej z dala od upraw rolnych
Służą do dokarmiania zwierzyny zimą (poletka produkcyjne) lub jako żerowiska (poletka żerowe/ogryzowe) i odgrywają ważną rolę w gospodarce łowieckiej i ochronie przyrody.
Pospoł
start learning
książkowy lub dawny przysłówek oznaczający „razem”, „wspólnie” lub „wespół”. Określa on sytuację, w której różne osoby lub rzeczy są związane czynnością, występując łącznie. Często używane jest w konstrukcjach z przyimkiem „z” (np. pospołu z kimś).
Przykłady użycia: „Młodzież pospołu ze starszymi melomanami domagała się bisu”. „Władze pospołu z duchowieństwem prowadziły akcję”.
Hellenistycznie
start learning
w stylu greckim, związane z kulturą grecką (po Aleksandrze Wielkim).
Maurjowie
start learning
Maurowie, ludzie z północnej Afryki, którzy w średniowieczu rządzili m.in. w Hiszpanii.
Terakota
start learning
wypalana glina, używana do robienia naczyń, figur i płytek.
Krypty
start learning
podziemne pomieszczenia pod kościołami, często z grobami.
Cynicznie
start learning
z chłodnym dystansem i lekceważeniem, bez przejmowania się uczuciami innych, często mówiąc lub robiąc coś wprost, nawet jeśli jest to raniące lub niemoralne.
Relatywizm
start learning
pogląd, że nie ma jednej prawdy ani zasad, wszystko zależy od punktu widzenia
Sinolog
start learning
Sinolog – osoba, która zna Chiny, ich język i kulturę. Przykład: sinolog tłumaczy chińskie teksty.
Parytet
start learning
Parytet – równość, podział po równo. Przykład: w zarządzie jest parytet kobiet i mężczyzn.
Bezdzietny
start learning
nie mający dzieci. Przykład: małżeństwo jest bezdzietne.
Rewolta
start learning
gwałtowny bunt przeciw władzy. Przykład: ludzie wychodzą na ulice, by obalić rząd.
Dekokt
start learning
wywar z roślin, robiony przez gotowanie. Przykład: dekokt z ziół na kaszel
Biurokracja
start learning
system urzędów i urzędników. Przykład: sprawy w urzędzie trwają długo przez biurokrację
Biurokratyzm
start learning
negatywne zjawisko w działaniu administracji, oznaczające przerost formalizmu, bezduszną rutynę i nadmierne skomplikowanie procedur, co prowadzi do niesprawnego załatwian (a)ia spraw urzędowych, opieszałości i utrudnia życie obywatelom
Legista
start learning
prawnik, który bardzo trzyma się przepisów. Przykład: legista nie zrobi wyjątku, bo prawo na to nie pozwala.
Kanonista
start learning
znawca prawa kościelnego. Przykład: kanonista doradza w sprawach kościelnych.
Autokrata
start learning
władca, który rządzi sam i nie pyta innych. Przykład: autokrata sam podejmuje wszystkie decyzje
Mauzoleum
start learning
duży, ozdobny grobowiec. Przykład: mauzoleum znanego władcy
Sukcesja
start learning
przekazanie władzy lub majątku następcy. Przykład: po śmierci króla następuje sukcesja tronu
Koniunktura
start learning
dobra sytuacja, sprzyjające warunki. Przykład: firmy zarabiają więcej, bo jest dobra koniunktura
Premiować
start learning
nagradzać za coś. Przykład: pracodawca premiuje najlepszych pracowników
Splajtował
start learning
zbankrutował, stracił pieniądze i firmę. Przykład: Firma splajtowała i musiała się zamknąć.
Wyrugowany
start learning
usunięty, wypchnięty na siłę. Przykład: Został wyrugowany z pracy przez nowych szefów
Ekspat
start learning
osoba mieszkająca poza swoim krajem. Przykład: Pracuje w Japonii jako ekspat
Despotyczny
start learning
surowy i tyraniczny, narzucający swoją wolę. Przykład: Despotyczny władca nie słucha ludzi.
Kurhan
start learning
kopiec ziemny – dawny grób. Przykład: Archeolodzy badali kurhan sprzed wieków
Agora
start learning
(z greckiego) miejsce spotkań i rozmów, gdzie wymieniano poglądy. Przykład: Na agorze obywatele dyskutowali o polityce
Gimnazjon
start learning
starożytna szkoła i miejsce ćwiczeń. Przykład: Filozof uczył uczniów w gimnazjonie
Egzegeza
start learning
dokładne wyjaśnianie tekstu, zwłaszcza religijnego. Przykład: Ksiądz robi egzegezę fragmentu Biblii
Myśl egzoteryczna
start learning
wiedza dostępna dla wszystkich. Przykład: Publiczne nauczanie filozofa było egzoteryczne
Myśl ezoteryczna
start learning
wiedza tajemna, tylko dla wtajemniczonych. Przykład: Uczniowie poznawali ezoteryczne nauki mistrza
Podwaliny
start learning
podstawy czegoś, na czym coś się opiera. Przykład: Prawo stanowi podwaliny państwa
Krystalizować
start learning
stopniowo się kształtować i stawać jasne. Przykład: Jego poglądy zaczęły się krystalizować
Konstrukt
start learning
sztucznie stworzona idea lub pojęcie. Przykład: Naród jako konstrukt społeczny
Monolityczny
start learning
jednolity, niepodzielny. Przykład: Partia miała monolityczne poglądy
Protektorat
start learning
państwo zależne od silniejszego kraju. Przykład: Kraj stał się protektoratem imperium
Juczny
start learning
służący do noszenia ciężarów. Przykład: Koń juczny niósł ładunek
Nieortodoksyjne
start learning
nietypowe, niezgodne z tradycją. Przykład: Miał nieortodoksyjne poglądy
Edykt
start learning
oficjalny rozkaz władcy. Przykład: Cesarz wydał edykt
Impertynencko
start learning
bezczelnie, arogancko. Przykład: Odpowiedział impertynencko nauczycielowi
Skonsolidowała
start learning
połączyła i wzmocniła. Przykład: Władza skonsolidowała swoje wpływy
Egalitaryzm
start learning
przekonanie, że wszyscy są równi. Przykład: Egalitaryzm zakłada równe prawa
Humanitaryzm
start learning
troska o dobro i godność człowieka. Przykład: Pomoc uchodźcom to postawa humanitarna
Kontemplacja
start learning
spokojne, głębokie rozmyślanie. Przykład: Mnich oddaje się kontemplacji
Dyskurs
start learning
rozmowa lub debata na dany temat. Przykład: Dyskurs polityczny w mediach
Merytokratyczne
start learning
oparte na zasługach i umiejętnościach, nie znajomościach. Przykład: Awans w merytokratycznym systemie zależy od pracy
Ortodoksyjny
start learning
ściśle trzymający się zasad i tradycji, bez odstępstw. Przykład: Ortodoksyjny nauczyciel nie zgadza się na żadne wyjątki od reguł.
Egalitarne
start learning
oparte na równości, bez faworyzowania. Przykład: Egalitarne zasady traktują wszystkich tak samo
Matacz
start learning
osoba, która kombinuje i oszukuje, żeby coś ukryć. Przykład: Okazało się, że był mataczem i fałszował dokumenty
Dezerter
start learning
żołnierz, który uciekł z wojska. Przykład: Dezerter opuścił jednostkę bez pozwolenia
Koegzystować
start learning
żyć lub istnieć razem, mimo różnic. Przykład: Różne kultury mogą koegzystować w jednym kraju
Degrengolada
start learning
stopniowy upadek, pogorszenie się sytuacji. Przykład: Firma popadła w degrengoladę
Topografia
start learning
opis terenu, jego kształtu i ukształtowania. Przykład: Mapa pokazuje topografię gór
Kosmopolityzm
start learning
poczucie bycia obywatelem świata, a nie jednego kraju. Przykład: Kosmopolityzm widać u ludzi żyjących w wielu krajach
Rabin
start learning
żydowski nauczyciel religijny i duchowy. Przykład: Rabin prowadzi modlitwę w synagodze
Wahhabizm
start learning
surowy nurt islamu, bardzo restrykcyjny. Przykład: Wahhabizm kładzie nacisk na ścisłe zasady religijne
Esencja
start learning
najważniejsza część czegoś, sedno. Przykład: Esencją problemu jest brak pieniędzy
Strzecha
start learning
dach ze słomy, symbol prostej chaty. Przykład: Stara chałupa miała strzechę
Lektyka
start learning
noszone ręcznie nosidło dla ludzi (dawniej). Przykład: Władcę niesiono w lektyce.
Flisak
start learning
człowiek spławiający drewno rzeką. Przykład: Flisak płynął tratwą po Wiśle
Recenzent
start learning
osoba, która ocenia książkę, film lub pracę. Przykład: Recenzent napisał opinię o filmie
Memuar
start learning
wspomnienia z życia, pisane przez autora. Przykład: Generał wydał memuar o wojnie
Patrycjusz
start learning
członek bogatej i uprzywilejowanej warstwy (np. w starożytnym Rzymie). Przykład: Patrycjusze rządzili miastem.
Merytokratyczna
start learning
oparta na zasługach i umiejętnościach, nie na pochodzeniu. Przykład: Awans w firmie był merytokratyczny
Prefektura
start learning
okręg administracyjny albo urząd zarządzany przez prefekta. Przykład: Miasto należało do prefektury
Antologia
start learning
zbiór wybranych tekstów (np. wierszy, opowiadań). Przykład: Kupił antologię poezji
Przędzalnicze
start learning
związane z produkcją nici lub tkanin. Przykład: Fabryka przędzalnicza produkowała nici
Polimat
start learning
osoba bardzo wszechstronna, znająca wiele dziedzin. Przykład: Leonardo da Vinci był polimatem
Metalurgia
start learning
nauka o obróbce metali. Przykład: Metalurgia pozwala wytwarzać stal
Dalekosiężny
start learning
mający skutki w przyszłości, długoterminowy. Przykład: To była dalekosiężna decyzja
Proliferacja
start learning
szybkie rozprzestrzenianie się, wzrost liczby. Przykład: Proliferacja broni to poważny problem
Letarg
start learning
stan ospałości i braku energii. Przykład: Po chorobie był w letargu
Zdekomponował
start learning
rozłożył na części, zniszczył strukturę. Przykład: Czas zdekomponował budynek
Fantasmagorycznych
start learning
dziwnych, nierealnych, jak ze snu. Przykład: Film był pełen fantasmagorycznych scen
Pragmatyczne
start learning
praktyczne, nastawione na efekt. Przykład: Wybrał pragmatyczne rozwiązanie
Nobilitująca
start learning
podnosząca prestiż lub rangę. Przykład: Nagroda była nobilitująca
Elektyczne
start learning
łączące różne style lub pomysły. Przykład: Jego poglądy były eklektyczne
Pejoratywnie
start learning
w negatywnym, obraźliwym sensie. Przykład: Użył tego słowa pejoratywnie
Opieszały
start learning
działający bardzo wolno, bez pośpiechu. Przykład: Urząd był opieszały w decyzjach
Kontyngent
start learning
określona liczba lub część czegoś, ustalona z góry (np. ludzi, towarów, żołnierzy). Przykład: W ramach kontyngentu wysłano 50 żołnierzy

You must sign in to write a comment