EKOLOGIA I OCHRONA ŚRODOWISKA

 0    126 flashcards    dzieedziic
download mp3 print play test yourself
 
Question Answer
ekologia
start learning
nauka o wzajemnych zależnościach między organizmami oraz między organizmami a otaczającym je środowiskiem
populacja
start learning
grupa osobników jednego gatunku, zamieszkujących dany teren w określonym czasie
biocenoza
start learning
zespół organizmów różnych gatunków, ogół populacji zamieszkujących dany teren, układ złożony z producentów i konsumentów; w jego skład wchodzi część roślinna (fitocenoza) i zwierzęca (zoocenoza)
ekosystem
start learning
kompletna jednostka ekologiczna, składająca się z wszystkich organizmów zamieszkujących dany teren (biocenoza) i ich środowiska nieożywionego (biotop)
biom
start learning
duża jednostka ekologiczna złożona z ekosystemów, zajmująca określony obszar geograficzny; dominuje w niej określona formacja roślinna i charakterystyczna fauna; przykłady: tajga, tundra, sawanna
biosfera
start learning
strefa wystepowania organizmów (część litosfery 2-3 km w głąb, część atmosfery do wysokości 10 km, hydrosfera oraz wszystkie organizmy zamieszkujące wymienione strefy), wszystkie biomy Ziemi
antroposfera
start learning
strefa, w której zaznacza się działalność człowieka lub część biosfery przekształcona przez człowieka
pula genowa populacji
start learning
suma genów wszystkich osobników dane populacji; podlega zmianom w wyniku doboru naturalnego i mutacji
liczebność populacji
start learning
łączna liczba osobników tworzących daną populację
gradacja
start learning
gwałtowny wzrost liczebności populacji
zagęszczenie
start learning
stosunek liczebności populacji do zajmowanej przez nią przestrzeni
rozrodczość
start learning
liczba młodych pojawiająca się w określonym czasie w przeliczeniu np. na 1000 osobników populacji lub 1000 samic w wieku rozrodczym
śmiertelność
start learning
liczba osobników populacji ginących w określonej jednostce czasu; im większy jest opór środowiska, tym większa śmiertelność
przyrost naturalny
start learning
różnica między liczbą urodzeń, a liczbą zgonów osobników na danym obszarze i w określonym czasie
areał
start learning
obszar, na którym wystepują osobniki należące do danej populacji
rozmieszczenie
start learning
przestrzenny rozkład osobników na terenie zajmowanym przez populację (sposób w jaki osobniki zasiedlają swój areał); wyróżnia się rozmieszczenie równomierne, losowe, skupiskowe
struktura wiekowa
start learning
proporcje liczebności osobników będących w różnym przedziale wiekowym; pozwala ustalić charakter populacji: rozwijająca, stabilna czy wymierająca
struktura płciowa
start learning
procentowy udział samców i samic w populacji
strategia rozrodcza K
start learning
przejawia się małą, rozłożoną w czasie rozrodczością; prowadzi do sukcesu w środowisku stabilnym, gdzie wystarcza mała liczba potomstwa, ale dobrze wyposażonego
strategia rozrodcza r
start learning
przejawia się bardzo wysoką rozrodczością (w krótkim czasie) i śmiertelnością; sprawdza się w warunkach niestabilnych; występuje np. u ostryg
czynniki wpływające na liczebność populacji
start learning
imigracja, śmiertelność, rozrodczość, emigracja
poziomy troficzne
start learning
producenci, konsumenci, reducenci
producenci
start learning
autotrofy (fotoautotrofy, chemoautotrofy) - głównie rośliny zielone i niektóre organizmy; same produkują sobie pokarm z substancji nieorganicznych przy udziale energii słonecznej lub chemicznej
konsumenci
start learning
heterotrofy, odżywiające się żywą biomasą oraz saprofagi, odżywiające się martwą materią organiczną
reducenci
start learning
destruenci - głównie bakterie i grzyby; rozkładają martwą materię na proste związki nieorganiczne pobierane przez rośliny do procesu fotosyntezy
łańcuch pokarmowy
start learning
szereg grup organizmów ustawionych w takiej kolejności, że każda grupa poprzednia stanowi podstawę pożywienia następnej
rodzaj łańcucha pokarmowego
start learning
spasania (łańcuch biofagów) detrytusowe (łańcuch saprofagów), pasożytów
komensalizm
start learning
jedna z populacji odnosi korzyści, druga pozostaje obojętna; np. szakale odżywiające się resztkami pozostawionymi przez lwy
protokooperacja
start learning
symbioza fakultatywna lub przygodna, obie populacje odnoszą korzyści, ale ich współpraca nie jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania w biocenozie
mutualizm
start learning
symbioza obligatoryjna lub konieczna; współżyjące populacje odnoszą korzyści, a ich współpraca jest tak daleko posunięta, że nie mogą żyć bez siebie
drapieżnictwo
start learning
osobniki jednej populacji są zabijane i stanowią pożywienie dla innej populacji; obie populacje wpływają na swoje liczebności
pasożytnictwo
start learning
populacja pasożyta zyskuje, populacja żywiciela traci. oddziaływanie bardzo podobne do drapieżnictwa, ale pasożyt nie zabija swojego żywiciela, gdyż wiązałoby się to z jego własną śmiercią
allelopatia
start learning
populacja A wytwarza substancję szkodliwą dla populacji B, którą najczęściej wydziela do otoczenia, hamując wzrost populacji B; np. antybiotyki wytwarzane przez grzyby hamują wzrost bakterii
konkurencja
start learning
przynosi straty obu populacjom; konkurujące populacje są do siebie podobne, ich nisze ekologiczne pokrywają się częściowo; populacja konkurują o dostęp do wody, światła, pożywienia, terytorium do rozrodu itp.
amensalizm
start learning
osobniki jednej populacji szkodzą osobnikom drugiej populacji, same nie odnosząc z tego powodu korzyści
neutralizm
start learning
obie populacje nie maja na siebie żadnego wpływu
produktywność
start learning
ilość biomasy wyprodukowanej w jednostce czasu w przeliczeniu na jednostkę powierzchni (lub objętości) ekosytemu
produktywność pierwotna brutto
start learning
ogólna; całość wypodukowanej przez przez producentów materii organicznej
produktywność pierwotna netto
start learning
mniej więcej połowa produkcji pierwotnej brutto, która zostaje zmagazynowana jako biomasa w tkankach roślinnych
produktywność wtórna
start learning
wtórna brutto, całkowita ilość materii organicznej wyprodukowana przez konsumentów
produktywność wtórna netto
start learning
biomasa, jaką łącznie zmagazynowali konsumenci (po odliczeniu strat na oddychanie, utrzymanie stałej temperatury ciała itp.)
sukcesja ekologiczna
start learning
proces kierunkowych zmian prowadzących do stopniowego przekształcania się ekosytemów; polega na następujących po sobie ukierunkowanych zmianach, którym ulega roślinność łącznie z mikroorg grzybami oraz populacją zwierzęcą i warunkami siedliskowymi
sukcesja pierwotna
start learning
zachodzi na terenie wcześniej niezajętym żadną biocenozą (odsłonięte zbocze klifowe, wyspy wulkaniczne, nagie skały, piaszczyste plaże)
sukcesja wtórna
start learning
zachodzi na terenie wcześniej zajętym przez biocenozę, która została zniszczona (ugory, obszary okresowo zalewane, wyręby, pożarzyska)
etapy sukcesji
start learning
stadium pionierskie (inicjalne - pierwszy zespół serii), kolejne stadia seralne, klimaks (ostateczna postać ekosystemu)
adaptacja
start learning
przystosowanie do życia organizmów w określonym środowisku
ekotyp
start learning
populacja danego gatunku przystosowana do życia w specyficznych warunkach środowiskowych
prawo minimum Liebiga
start learning
czynnik, którego w środowisku jest najmniej w stosunku do potrzeb danego organizmu, działa organiczająco na wzrost i rozwój tego organizmu
tolerancja ekologiczna
start learning
zakres wartości danego czynnika środowiskowego (np. temperatury), w którym organizm jest w stanie rozwijać się i funkcjonować; dolna granica to minimum, górna - maksimum, średnia (najlepsza) to optimum
zakres tolerancji
start learning
przedział między minimalną a maksymalną wartością danego czynnika środowiskowego, w którym organizm może funkcjonować
prawo tolerancji Shelforda
start learning
dany organizm może żyć i rozwijać się w określonym środowisku pod warunkiem, że występują wszystkie niezbędne mu do życia czynniki, a ich zakres tolerancji nie przekracza minimalnej i maksymalnej wartości tych czynników
eurybionty
start learning
organizmy o szerokim zakresie tolerancji ekologicznej w odniesieniu do czynników środowiskowych
stenobionty
start learning
organizmy o wąskim zakresie tolerancji ekologicznej w odniesieniu do czynników środowiskowych
synergizm
start learning
współdziałanie w czasie czynników środowiskowych, takie, że ich efekty mogą się wzajemnie potęgować lub znosić
czynniki wpływające na rozmieszczenie organizmów na świecie
start learning
biogenetyczne, ekologiczne, przeszłość ekologiczna, antropogeniczne
skiofity
start learning
rośliny cieniolubne
heliofity
start learning
rośliny światłolubne
eryfotyczne
start learning
rośliny obojętne na intensywność oświetlenia
kriofity
start learning
rośliny, dla których najdogodniejsza temperatura do rozwoju to 20 stopni, rośliny alpejskie i arktyczne
mezofity
start learning
rośliny, dla których najdogodniejsza temperatura do rozwoju to 20-30 stopni, rośliny różnych stref klimatycznych
termofity
start learning
rośliny, dla których najdogodniejsza temperatura do rozwoju wynosi od powyżej 25 do powyżej 40 stopni
organizmy oligotroficzne
start learning
zasiedlają gleby ubogie w związki mineralne, takie jak magnez, potas, siarka, wapń, fosfor, żelaza, sód, azot.
eutroficzne
start learning
zasiedlają gleby bogate w związki mineralne, wykazują zwiększone rozmiary organów nadziemnych
acydofilne
start learning
rośliny, które zamieszkują gleby kwaśne (pH 6,7-4,0)
neutrofilne
start learning
rośliny, zamieszkujące gleby kwaśne, zasadowe i obojętne (pH 7,2-6,8)
bazyfilne
start learning
rośliny zasadolubne, zamieszkujące gleby zasadowe (pH 8,5-7,0)
hydrofity
start learning
rośliny wodne
heliofity
start learning
rośliny ziemnowodne, szuwarowe
higrofity
start learning
rośliny siedlisk stale wilgotnych
mezofity
start learning
rośliny siedlisk średnio zaopatrzonych w wodę
kserofity
start learning
rośliny terenów o stałym lub długotrwałym niedoborze wody
epifity
start learning
porośla
psammofity
start learning
rośliny przystosowane do życia na glebach piaszczystych
pirofity
start learning
rośliny żyjące na terenach narażonych na częste występowanie pożarów
metalofity
start learning
rośliny przystosowane do życia na glebach o podwyższonej zawartości metali, również metali ciężkich
gatunki biowskaźnikowe
start learning
bioindykatory; organizmy szczególnie wrażliwe na określone atrybuty środowiskowe (nie tylko zanieczyszczenia), będące dzięki temu wyznacznikami stanu środowiska w miejscu swego występowania
Tundra
start learning
klim. okołobiegunowy długie ostre zimy, krótkie lata. ubogie gleby, górna warstwa odmarza latem, w zime jest wieczna zmarzlina. Ogranicza to wzrost i rozwój roślin. Występują tu niskie rośliny i krzewinki. Zwierzęta odporne na chłód mało jedzenia, Renifer
tajga
start learning
klim umiarkowany chłodny dł. mroźne zimy, ubogie gleby. Są tu drzewa iglaste odporne na niedobór wody jodły, sosny,świerki. Podszyt i runo słabo rozwinięte bo jest mało światła. Zwierzęta to łosie, gronostaje, wilki, niedźwiedzie brunatne.
las liściasty strefy umiarkowanej
start learning
umiarkowanyciepły/4poryroku/Żyznegleby/drzewaliściaste/deby/klony/buki/jesiony/ lipy.Światło dociera do głębszych warstw-jest gesty podszyt tj. leszczyny/dobrze rozwinięte runo(mchy/borówki/grzyby). Dużo jedzenia-dużo ssaków jelenie/dziki/borsuki/ lisy
roślinność typu śródziemnomorskiego
start learning
klimat podzwrotnikowy(gorące lata/łagodne wilgotne zimy). Zyzne gleby/rosną tu sklerofity/mają skórzaste liście-zapobiegaja parowaniu wody/charakterystycznymi roslinami sa oliwki/cyprysy/zwierzeta/zolw grecki/wąż eskulapa/szakale.
step
start learning
umiarkowany ciepły(gorące lata/ostre zimy/niewielkie opady)żyzne gleby/roślinność-różne garunki traw do 2,5 metra/dobrze ukorzenione przez niedostatek wody-nie rosna tu drzewa. Ssaki roślinożerne/susły/antylopy/kojot/lis stepowy/bażanty/kuropatwy
sawanna
start learning
klimat równikowy(wysoka temperatura, 2 pory roku/sucha/deszczowa) Ubogie gleby/przystosowane do suszy trwardolistne trawy/rzadziej pojedyncze krzewy i drzewa np/akacje/baobaby. Typowymi zwierzętami są/słonie/antylopy/zebry/lwy.
pustynia
start learning
zwrotnikowy suchy(gorąco w dzien/zimno w nocy/małe opady) Mało wody/ubogie gleby/mało roślinności-głównie kserofity(kaktusy/aloesy) oraz sklerofity. Niewielkie zwierzęta-nocny tryb życia skorpiony/węże/jaszczurki/skoczki pustynne.
wilgotny las równikowy
start learning
równikowy wilgotny/cały rok wysoka temp/obfite opady/ubogie gleby/duża różnorodność gatunkowa/drzewa mahoniowe/hebanowe/liczne lijany i epifity np storczyki/zwierzęta prowadzące nadrzewny tryb życia/leniwce/rzekotki/kameleony/ptaki
czynniki abiotyczne
start learning
elementy środowiska nieożywionego, tj. nasłonecznienie, wiatr oraz czynniki podłoża-zawartość wody i soli mineralnych.
czynniki biotyczne
start learning
elementy środowiska ożywionego, oddziaływania wewnątrzgatunkowe i międzygatunkowe
nisza ekologiczna
start learning
Wszystkie wymagania niezbędne do życia, wzrostu i rozmnażania się osobnika lub gatunku oraz funkcja jaką pełni on w biocenozie.
siedlisko
start learning
Fizyczna przestrzeń, w której występuje dany osobnik lub gatunek. Może to być obszar lądowy lub wodny, wyodrębniony na podstawie cech geograficznych, klimatycznych lub glebowych.
sklerofity
start learning
rośliny przystosowane do ograniczonej transpiracji-dobrze rozwinięty system korzeniowy-małe twarde skórzaste liście-i łodygi przejmujące funkcje fotosyntetyczne
sukulenty
start learning
rośliny przystosowane do magazynowania wody-słabo rozwinięty system korzeniowy i grube i mięsiste liście do magazynowania wody.
reguła Alleego
start learning
na populacje wpływają ograniczająco zbyt małe i zbyt duże zagęszczenia. Zbyt małe utrudnia znalezienie partnera do rozrodu, a zbyt duże prowadzi do stresu przegęszczenia,
klimat
start learning
najważniejsze dla rozwoju bioróżnorodności to roczna suma opadów i średnia roczna temperatura. Największa różnorodność występuje na obszarach o dużej rocznej sumie opadów oraz o dużej średniej temperaturze powietrza.
gatunek obcy
start learning
gatunek wprowadzony na obcy teren
gatunek inwazyjny
start learning
gatunek obcy, który stanowi zagrożenie dla rodzimych organizmów, ponieważ nie ma naturalnych wrogów
efekt kaskadowy
start learning
proces w którym wyginięcie 1 gatunku-garunku zwornikowego powoduje zakłócenia w łańcuchach pokarmowych oraz zależnościach międzygatunkowych
gatunek zwornikowy
start learning
gatunek kluczowy dla funkcjonowania danego ekosystemu
biomy wodne
start learning
biomy słodkowodne/morskie/eustaria(tereny przejściowe między rzeką a morzem)
ochrona środowiska
start learning
nauka o zmianach zachodzących w środowisku przyrodnicznym pod wpływem człowieka oraz o sposobach zapobiegania negatywnym skutkom działaności człowieka
zanieczyszczenia atmosfery
start learning
SO2, tleki azotu, tlenek węgla, pyły, metale ciężkie, amoniak
globalne ocieplenie klimatu
start learning
wzrost średniej rocznej temperatury powietrza, który wynika z efektu cieplarnianego
efekt cieplarniany
start learning
naturalny proces umożliwiający istnienie życia na ziemii, polega na zatrzymywaniu ciepła blisko jej powierzchni dzięki gazom cieplarnianym(co2, metan, para wodna)
kwaśne opady
start learning
spowodowane obecnoscia hno3, h2so4 w deszczu, skutki to obumieranie lasów, degradacja wód i gleby, uwalnianie metali ciężkich, skażenie żywności metalami ciężkimi)
smog kwaśny
start learning
tlenki siarki, tlenki węgla, pyły-zaburzenia wymiany gazowej
smog fotochemiczny
start learning
tlenki azotu, węglowodory, powstają toksyczne zanieczyszczenia np ozon. Skutki-uszkodzenia tkanek organizmu, zwiększone ryzyko powstawania nowotworów oraz podrażnienie błon śluzowych.
ochrona atmosfery
start learning
filtry kominowe, niezanieczyszczające powietrza procesy produkcyjne, modernizacja urządzeń produkcyjnych, środki transportu o małym zanieczyszczneniu, eneria odnawialna, zwiekszenie liczy terenów zielonych
zanieczyszczenie wód
start learning
spadek bioróżnorodności w zbiornikach wodnych, metale ciężkie akumulują się w organizmach, na każdym poziomie troficznym ich stezenie rosnie co zaburza funkcjonowanie układu nerwowego.
eutrofizacja
start learning
nadmierny wzrost żyzności zbiorników wodnych następujący wkskutek działalności człowieka. Np nawozy, podniesienie temperatury wody. Nadmiar fitoplanktonu, obumiera opada na dno i zwiększa liczbe destruentów, przez co maleje stezenie tlenu w wodzie.
sposoby ochrony wód
start learning
oczyszczanie ścieków, zabezpieczenie fałd i wysypisk, napowietrzanie wód stojących, ograniczenie stosowania nawozów sztucznych w rolnictwie.
źródła zanieczyszczeń gleb
start learning
zakłady przemysłowe(metale ciężkie) transport(tlenki azotu i zwiazki ołowiu), działaność rolnicza(pestycydy)
skutki zanieczyszczeń gleb
start learning
zmiana odczynu gleb-jałowienie gleb, zanieczyszczenie azotanami powoduje zmniejszenie odporości roślin na choroby i szkodniki, zanieczyszczanie wód gruntowych
rekultywacja
start learning
przywrócenie glebom zniszczonym w skutek działaności człowieka dawnej funkcji biologicznej i wartości użytkowej. Dodawanie nawozów, podwyższanie pH, nawożenie pruchnicą.
ochrona bierna
start learning
Ma na celu zachowanie obszarów cennych przyrodniczo w niezmienionym stanie, polega na zabezpieczeniu terenu przed wpływami zewnętrznymi i powstrzymywaniu się w ingerencje w przyrodę.
ochrona czynna
start learning
polega na zastosowaniu zabiegów zmierzających do zachowania lub przywrócenia pożądanego stanu liczebności konkretnych gatunków zamieszkujących dany ekosystem czy całego ekosystemu.
restytucja
start learning
czynne działania ochronne mające na celu odtworzenie gatunku, w przypadku gdy jego populacja jest zbyt mała aby mogła się sama odtworzyć.
reintrodukcja
start learning
powtórne umieszczenie osobników danego gatunku w miejscu gdzie wcześniej ten gatunek wyginął.
ochrona ścisła
start learning
na obszarach nią objętych ingerencja człowieka w ekosystem jest zabroniona.
ochrona częściowa
start learning
na obszarach nią objętych dopuszcza się różne formy gospodarowania. W wypadku objętego nią gatunku możliwa jest regulacja jego liczebności.
in situ
start learning
prowadzi się ją w miejscu naturalnego występowania gatunku lub elementu przyrody nieożywionej, tworzenie obszarów ochronnych
ex situ
start learning
prowadzi się ją poza miejscem naturalnego występowania gatunku lub elementu przyrody nieożywionej. Jej celem jest rozmnożenie lub zachowanie puli genowej gatunku. Banki genów
park narodowy
start learning
najważniesza forma ochrony przyrody w polsce, obejmuje teren >1000ha, którego przyroda jest zachowana w stanie niezmienionym, zakaz polowania, otoczony jest otuliną
rezerwat przyrody
start learning
Jest tworzony w celu ochrony ekosystemów naturalnych, siedlisk, zagrożonych wyginięciem gatunków.
park krajobrazowy
start learning
nieduży obszar, który podlega ochronie ze względu na walory przyrodnicze, dobrze rozwinięta jest infrastruktura turystyczna.
obszar chronionego krajobrazu
start learning
najmniej restrykcyjna forma ochrony, obejmuje teren wyróżniający się krajobrazowo. Służy jako łącznik między innymi formami ochrony obszarowej, teren zwykle przeznaczony do wypoczynku, działaność gospodarcza podlega tu niewielkim ograniczeniom.
międzynarodowe programy ochrony przyrody w polsce
start learning
program UNESCO"człowiek i biosfera"-strefy rezerwatu biosfery oraz europejska sieć ekologiczna natura 2000-obszary specjalne ochrony ptaków-specjalne obszary ochrony siedlisk
Wybrane umowy międzynarodowe ratyfikowane przez Polskę
start learning
konwencja ramarska(ochrona obszarów wodno-błotnych), konwencja waszyngtońska CITES(kontrolowanie handlu i obrotu gatunkami zagrożonymi wyginięciem, konwencja bońska(ochrona dzikich zwierząt migrujących przez granice państw)
czerwona lista
start learning
lista gatunków zagrożona wyginięciem prowadzona orzez IUCN

You must sign in to write a comment